خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ يك كارشناس ارشد ميراث‌فرهنگي فعال در استان كرمانشاه با انتقاد از حجم عمده آثار ثبتي فاقد حريم مصوبد در اين استان، سرعت ثبت ميراث تاريخي را از دلايل اصلي اين موضوع خواند.
 در ميان قريب به 1400 اثر ثبتي در طول 4 سال گذشته در استان كرمانشاه؛ 50 اثر تعيين حريم شده‌اند كه همگي مربوط به دوره قبلي مديريت ميراث‌فرهنگي است و در دوره مديريت جديد اين سازمان در استان كرمانشاه حتي يك اثر تاريخي ثبت شده نيز تعيين حريم نشده است.
 
دكتر نهاوندي؛ عقب‌ماندگي استان كرمانشاه در تعيين حريم آثار ثبتي را منوط به دو دليل؛ اول سرعت بالاي ثبت آثار تاريخي و دوم؛ كم كاري مديران استاني دانست. اين كارشناس برجسته ميراث‌فرهنگي گفت:« يكي از دلايل تعيين حريم نشدن بسياري از آثار؛ سرعت بالاي ثبت آثار است. وقتي سرعت بالا مي‌رود بايد كيفيت هم بالا برود درحاليكه در شرايط فعلي كاملا برعكس است، هرچه سرعت ثبت بالا مي‌رود؛ كيفيت كاهش پيدا مي‌كند.»
 
وي افزود:« نكته ديگر اينكه خواست مسئولان اين استان اين نبوده است كه آثار تعيين حريم شوند چراكه كارشناسان سازمان ميراث‌فرهنگي در استان براي آثار ثبتي؛ تعيين حريم نمي‌كنند تا با سرعت ثبت در تعيين حريم با مشكل مواجه شوند بلكه با رقم ناچيزي كه به كارشناسان بيرون سازمان داده مي‌شود، براي آثار تعيين حريم مي‌شود. لذا با اين روش سازمان مي‌توانست از ميان قريب 1400 اثر ثبت شده حداقل 600 اثر را تعيين حريم كند اما كوتاهي مديران استاني دليل عدم تعيين حريم براي آثار ثبت شده استان است.»
 
گفتني است در ميان 400 اثري كه از آغاز ثبت ميراث‌فرهنگي در سال 1310 تا 1384 در استان كرمانشاه به ثبت رسيده است بيش از 70 اثر تعيين حريم شده است. به عبارت ديگر 19 درصد آثار ثبتي استان كرمانشاه قبل از مديريت فعلي حريم مصوب دارند. اين درحالي است درصد حرايم مصوب در استان كرمانشاه با مديريت فعلي به صفر رسيده است.
 
نهاوندي با اشاره به آثاري كه به دليل عدم تعيين حريم در كرمانشاه با مشكلات جدي مواجه شده‌اند، گفت:« تقريبا حريم تمام آثار استان به نوعي مخدوش شده است. به عنوان مثال در شهر كرمانشاه چنانچه از ميدان آزادي تا چهارراه مدرس را بررسي كنيد خواهيد ديد، آثار زيادي به لحاظ حريم به شدت مخدوش شده و حتي از بين رفته است. در اين خيابان حداقل 7 مجتمع تجاري با طبقات غيرمجاز ساخته شده است. اما شاخص‌ترين چيزي كه طي سال‌هاي گذشته در اين مسير از بين رفته، خود خيابان مدرس است. گفتني است حريم بازار بزرگ كرمانشاه نيز به طور كلي به محاق رفته است.»
 
ذكر مقايسه عملكرد ثبت و حريم استان كرمانشاه در سال 1387 با ساير استان‌ها هم خالي از لطف نيست. اين سال استان با قريب به 700 اثر ثبتي رتبه اول ثبت ميراث تاريخي را در كشور به خود اختصاص داد. اين درحالي است كه در همين دوره يكساله به همراه چند استان ديگر در پائين‌ترين رتبه تعيين حرايم مصوب ايستاد.
 
باتوجه به عملكرد 4 ساله استان در تعيين حرايم مصوب شايد بتوان عنوان منفعل‌ترين استان در تعيين حريم آثار تاريخي را بر آن نهاد.
 
دكتر نهاوندي، كارشناس برجسته ميراث فرهنگي در كرمانشاه با اشاره به ارزش تعيين حريم يادآور شد:« آثار تاريخي كه ثبت ملي و يا ثبت ميراث جهاني مي‌شوند براي تمام مردم ايران و حتي جهان داراي حرمت است. اين حرمت‌گذاري براي آثار تاريخي در اصطلاح حريم خوانده مي‌شود.»
 
وي تصريح كرد:« تعيين حريم سبب مي‌شود يك بنا از تمام مشكلات احتمالي ازجمله ساخت و سازهاي بي‌رويه، مخدوش شدن ديد منظري، حركاتي مثل عبور مترو و قطار از كنار اثر دكل‌هاي برق و مخابرات مصون بماند.»
 
به گفته نهاوندي يك بنا به تنهايي داراي ارزش نيست بلكه در جايگاه و فضايي كه واقع شده با دانه‌هاي كناري‌اش كه در مجموع بافت نام دارد، داراي ارزش مي‌شود چراكه حفظ تك اثرها در ميان سازه‌هاي جديد شيوه موزه‌اي است و از يك سو شناسنامه بنا را از بين مي‌برد و ازسوي ديگر هرگز دليل ساخت آن راروشن نخواهد شد.
 
وي همچنين در پاسخ به سوال CHN مبني بر اينكه آثار محدود ثبت شده با حريم مصوب ماندگار ترند يا تعداد زيادي از آثار ثبتي كه تعيين حريم نشده‌اند، گفت:« قطعا و قطعا تعداد كمتر به ثبت برسد اما تعيين حريم شده باشد ماندگارتر است تا اينكه تعداد زيادي اثر را ثبت كنيم و توان رسيدگي به آنرا نداشته باشيم.»  
«دقيقا يكي از كارهايي كه در دوره ما انجام شد، تشكيل پرونده ديجيتالي و تعيين ضوابط عرصه و حريم براي تك تك آثار ثبتي بود. زماني كه به معاونت ميراث آمديم، ضعف بزرگي در اين مجموعه وجود داشت ثبت‌هاي دستي بود، ما توانستيم پرونده‌هاي ثبتي را ديجيتالي كنيم و درحال حاضر براي هر تك اثري كه ثبت مي شود پرونده ديجيتالي كامل تهيه مي‌شود ... توان سازمان چند برابر شده و وقتي سطح سازمان بالا مي‌رود و اعتبارات سازمان هم بيشتر مي‌شود در نتيجه طبيعي است كه سرعت ثبت هم بيشتر شود...»(فريبرز دولت‌‌آبادي، معاون ميراث فرهنگي كشور 10 دي 87 )